Preloader image

Tradycja od 1608 roku

Historia

16

08

1608

Folwark w Lipowej za┼éo┼╝y┼é w 1608 r.

nowy w┼éa┼Ťciciel ÔÇ×pa┼ästwa" ┼╝ywieckiego, Miko┼éaj Komorowski, w┼é─ůczaj─ůc w jego obszar pi─Ö─ç r├│l z wsi Pietrzykowice.

16

24

1624

W 1624 r. folwark przeszed┼é za d┼éugi

wraz z ca┼éym pa┼ästwem ┼╝ywieckim w posiadanie kr├│lowej Konstancji, ┼╝ony Zygmunta III Wazy.

W okresie z g├│r─ů 50 lat zarz─ůdzania folwarkiem przez Waz├│w uporz─ůdkowaniu uleg┼éa gospodarka folwarczna, znacz─ůco poprawi┼éa si─Ö kondycja maj─ůtku i przynoszone przeze┼ä dochody.

16

75

1675

Po z┼éo┼╝eniu wykupnego w r├│wnowarto┼Ťci

600 tys. z┼éotych, w┼éa┼Ťcicielami d├│br ┼╝ywieckich wraz z folwarkiem sta┼éa si─Ö rodzina Wielopolskich.

17

06

1706

Franciszek Wielopolski wyp─Ödzi┼é cz─Ö┼Ť─ç ch┼éop├│w

z Lipowej, osadzaj─ůc ich gdzie indziej, a grunty ich w┼é─ůczy┼é do powi─Ökszonego folwarku lipowskiego jako tzw. Nowy Dw├│r.

17

15

1715

Lipowski folwark obejmował 6 wsi

z kt├│rych ch┼éopi byli zobowi─ůzani pracowa─ç na pa┼äskich polach: Lipow─ů, Pietrzykowice, S┼éotwin─Ö, Ostre oraz Star─ů i Now─ů Le┼Ťn─ů.

18

38

1838

Wielopolscy władali folwarkiem

do 6 listopada 1838 r., kiedy to ca┼ée w┼éo┼Ťci ┼╝ywieckie zakupi┼é Karol Ludwik Habsburg. Jego syn, Albrecht Fryderyk Habsburg.

18

47

1847

Jego syn, Albrecht Fryderyk Habsburg,

w 1847 r. utworzy┼é Dyrekcj─Ö D├│br ┼╗ywieckich, kt├│ra obj─Ö┼éa w zarz─ůd r├│wnie┼╝ lipowski folwark. Po bezpotomnej ┼Ťmierci Albrechta maj─ůtek przej─ů┼é jego bratanek, arcyksi─ů┼╝─Ö Karol Stefan Habsburg.

19

19

1919

Po zako┼äczeniu I wojny ┼Ťwiatowej

dobra ┼╝ywieckie Habsburg├│w zosta┼éy obj─Öte pod Przymusowy Zarz─ůd Pa┼ästwowy, a folwarkowi grozi┼éa parcelacja. Po pi─Öciu latach, na mocy specjalnego porozumienia z Rz─ůdem RP, Karol Stefan Habsburg ÔÇô obecnie jako obywatel Rzeczypospolitej ÔÇô odzyska┼é swoje maj─ůtki. W tym samym roku aktem darowizny K.S. Habsburg ofiarowa┼é 10 500 ha ze swych w┼éo┼Ťci na rzecz Polskiej Akademii Umiej─Ötno┼Ťci ÔÇô w┼Ťr├│d nich by┼é folwark lipowski o powierzchni 512,21 ha roli i 0,23 ha staw├│w.

1920

1939

1920-1939

W okresie mi─Ödzywojennym folwark

nale┼╝a┼é do przoduj─ůcych gospodarstw rolnych w Polsce, uzyskuj─ů ze stosunkowo s┼éabych gleb wysokie plony zb├│┼╝ i ro┼Ťlin okopowych. Troskliwie nawo┼╝one u┼╝ytki zielone pozwala┼éy na wy┼╝ywienie ponad 100 kr├│w, 24-40 par koni, ponad 100 owiec matek i uzyskanego od tych zwierz─ůt przych├│wku. Szczeg├│lny nacisk k┼éadziono na produkcj─Ö mleczn─ů: konsekwentna hodowla pozwoli┼éa na pocz─ůtku lat 30. XX w. uzyskiwa─ç ┼Ťrednio 3829 l mleka od krowy. G┼é├│wnymi odbiorcami tutejszego mleka by┼éy sanatoria w Bystrej i Wilkowicach. W drugiej po┼éowie lat 30. na lipowskim folwarku za┼éo┼╝ono jedne z pierwszych w Polsce poletek do┼Ťwiadczalnych, na kt├│rych badano skuteczno┼Ť─ç zabieg├│w agrotechnicznych (m. in. nawo┼╝enia). Zacz─Öto uprawia─ç nieznane tu przedtem ro┼Ťliny, jak ko┼äski z─ůb a nast─Öpnie kukurydza, a tak┼╝e prowadzono pierwsze eksperymenty z produkcj─ů kiszonek.

19

51

1951

Maj─ůtek lipowski nale┼╝a┼é do

Polskiej Akademii Umiej─Ötno┼Ťci do 31 grudnia 1951 r. (z przerw─ů w okresie II wojny ┼Ťwiatowej). Po tej dacie przeszed┼é on we w┼éadanie Polskiej Akademii Nauk, kt├│ra zorganizowa┼éa w nim Zootechniczny Zak┼éad Do┼Ťwiadczalny Instytutu Zootechniki PAN.

20

00

2000

Po tej dacie przeszedł on we władanie

Polskiej Akademii Nauk, kt├│ra zorganizowa┼éa w nim Zootechniczny Zak┼éad Do┼Ťwiadczalny Instytutu Zootechniki PAN. Jednostka ta funkcjonowa┼éa do 2000 r., kiedy to zosta┼éa rozwi─ůzana, a jej maj─ůtek w┼é─ůczony do sp├│┼éki "Instytut Zootechniki Zak┼éad Do┼Ťwiadczalny" w Grod┼║cu ┼Ül─ůskim.

Od czas├│w ┼Ťwietno┼Ťci folwarku min─Ö┼éo kilka wiek├│w. Liczne przekszta┼écenia i w┼éa┼Ťciciele odcisn─Öli pi─Ötno na wygl─ůdzie gospodarstwa. Uk┼éad zabudowy zmienia┼é si─Ö wraz z rozwojem, a w gorszych czasach niewykorzystywane budynki popada┼éy w niepami─Ö─ç i ruin─Ö podzielaj─ůc losy podobnych gospodarstw rozsianych na terenie ca┼éego kraju.

20

06

2006

Szcz─Ö┼Ťliwym trafem Maj─ůtek Lipowski

Maj─ůtek Lipowski przeszed┼é w prywatne r─Öce. Nowi w┼éa┼Ťciciele od pocz─ůtku widzieli potencja┼é w tym malowniczo po┼éo┼╝onym, historycznym miejscu. Prace nad renowacj─ů oraz porz─ůdkowaniem gospodarstwa rozpocz─Ö┼éy jeszcze w 2006 r.

Dok┼éadna inwentaryzacja obiekt├│w budowlanych pozwoli┼éa zbada─ç dalsz─ů u┼╝yteczno┼Ť─ç budynk├│w oraz okre┼Ťli─ç, kt├│re z nich uda si─Ö uratowa─ç. Cz─Ö┼Ť─ç zabudowy powsta┼éej w latach w┼éadania Polskiej Akademii Umiej─Ötno┼Ťci wyburzono, a obiekty najstarsze i najcenniejsze z punktu widzenia historycznego oraz u┼╝yteczno┼Ťci skrupulatnie odremontowano.

Teren gospodarstwa zyska┼é form─Ö zar├│wno czysto produkcyjn─ů, a tak┼╝e reprezentacyjno-mieszkaln─ů w postaci odrestaurowanego dworku otoczonego parkiem ze starymi drzewami wraz z ogrodem o charakterze u┼╝ytkowym. Teren zabudowa┼ä rozpo┼Ťciera si─Ö na terenie o powierzchni ok. 10 ha.

Dziel─ůca na p├│┼é teren gospodarstwa aleja stanowi─ůca o┼Ť terenu przechodzi w drog─Ö mi─Ödzy polami z rosn─ůcymi wzd┼éu┼╝ niej starymi drzewami na odcinku oko┼éo 700 metr├│w. Ca┼éo┼Ť─ç posiada charakter parku krajobrazowego w stylu angielskim z charakterystycznymi dla tego typu za┼éo┼╝e┼ä elementami takimi jak rozleg┼ée otwarcia widokowe, malownicze skupiska drzew i krzew├│w, staw z pomostem i otwartymi ┼é─ůkami. Brzegi stawu na terenie gospodarstwa obsadzone s─ů ÔÇ×p┼éacz─ůcymi" drzewami z opadaj─ůcymi na tafl─Ö wody ga┼é─ůzkami i konarami.

Teren gospodarstwa zosta┼é dok┼éadnie uporz─ůdkowany. Zakupiono nowe maszyny rolnicze oraz wyposa┼╝enie wspomagaj─ůce hodowl─Ö zwierz─ůt i przechowywanie zebranych z p├│l dar├│w natury. Obecnie powierzchnia ca┼éego gospodarstwa to 330 ha. Na terenie gospodarstwa hoduje si─Ö mi─Ödzy innymi krowy mleczne, byd┼éo mi─Ösne, owce, trzod─Ö chlewn─ů oraz liczne gatunki drobiu pocz─ůwszy od kur zielonon├│┼╝ek poprzez do┼Ť─ç g┼éo┼Ťne perliczki, a sko┼äczywszy na g─Ösiach i indykach.

Ciekawym okazem jest liczne stado danieli maj─ůce naturalny wybieg z cz─Ö┼Ťci─ů otwart─ů oraz zagajnikiem z ma┼éym wniesieniem gdzie w cieplejsze dni zwierz─Öta mog─ů znale┼║─ç cie┼ä i schronienie. Jesieni─ů na terenie pastwiska odbywa si─Ö widowiskowe bekowisko gdzie byki rywalizuj─ů o wzgl─Ödy ÔÇ×danielowych" pa┼ä.

Obecnie gospodarstwo przyj─Ö┼éo nazw─Ö Lipowe Wzg├│rza. Opracowano herb gospodarstwa nawi─ůzuj─ůcy kolorystyk─ů oraz elementami do Gminy Lipowa oraz g├│rskiego otoczenia ÔÇô nie zapomniano r├│wnie┼╝ o umieszczeniu w herbie symboli nawi─ůzuj─ůcych do hodowli zwierz─ůt i uprawy p├│l.